Merv

Tarih boyunca “Horasan’ın Kalbi” ve “Şehirlerin Şâhı” gibi unvanlarla anılan Merv, farklı medeniyetlerin buluştuğu, dönüştüğü ve dünya tarihine yön veren hadiselerin meydana geldiği müstesna bir havzadır. Bu çalışma, Tunç Çağı’nın Marguş medeniyetinden başlayarak Selçuklu döneminin ihtişamlı Merv’ine ve oradan günümüz Türkmenistan’ının modern Marı şehrine uzanan binlerce yıllık tarihî serüveni bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Çalışmada Merv, yalnızca siyasî olaylar çerçevesinde değil coğrafî yapısı, kentsel dokusu, içtimaî ve iktisadî yönleriyle tahlil edilmektedir. Şehrin İslâm fütuhatıyla yaşadığı köklü dönüşüm, Abbâsî ihtilâlinin merkez üssü hâline gelişi ve Selçuklu devrinde ilmî ve mimarî açıdan ulaştığı zirve, öne çıkan temalardandır. Merv’in asırlar boyu sahip olduğu ilmî ve kültürel zenginlik, kütüphanelerden medreselere, sahâbe döneminden itibaren yetişen âlimlerden kadim geleneklere kadar medeniyet mirası bağlamında değerlendirilmekte; Moğol istilası gibi büyük tarihî kırılmaların sebep olduğu tahribat ile sonrasında yaşanan siyasî gelişmelerin, şehrin modern döneme evrilen süreç üzerindeki etkileri kronolojik bir perspektifle takip edilmektedir. Bugün UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bu kadim vahanın hikâyesi, Türkistan ve Orta Asya tarihini anlama çabasına mütevazı bir katkı sunmayı ve geçmişin ihtişamlı mirasını günümüz okuruyla buluşturmayı amaçlamaktadır.