İbn Rüşdcülere Cevap

Hristiyan düşüncesinin zirve ismi “Meleksi Doktor” (Doctor Angelicus) Thomas Aquinas, bu sarsıcı polemik yazısında felsefe tarihinin en büyük krizlerinden birine müdahale ediyor. 13. yüzyıl Avrupası’nı sarsan Latin İbn Rüşdcülüğünün, Aristoteles’in De Anima eseri üzerinden geliştirdiği radikal tezlere doğrudan meydan okuyor.

Tartışmanın kalbinde tehlikeli sorular yatmaktadır: Akıl, her insanda bir ve aynı olan evrensel bir töz müdür? Bireysel ruh ölümsüz müdür? Evrenin bir başlangıcı var mıdır? İbn Rüşd’ün yorumlarıyla derinleşen bu sorgulamalar, Hristiyan inancının temellerini tehdit ederken Aquinas’ı da büyük bir entelektüel savaşa sürükler.

Aquinas, bu eserinde ezber bozan ve hayranlık uyandıran rasyonel bir metot izler. Kutsal metinlerin güvenli limanına sığınmak yerine, Peripatetiklerin ve İslam filozoflarının kendi argümanlarını masaya yatırır. Onların bizatihi kendi sözlerini alıntılayarak Aristoteles öğretisi ile İbn Rüşdcü tefsirler arasındaki mantıksal tutarsızlıkları titizlikle ifşa eder. Amacı, sadece bir sapmayı düzeltmek değil; İbn Rüşdcülerin aykırı yorumlarından doğan haksız tenkitlerin hedefi haline gelen Aristoteles’in mirasını da korumaktır.

İbn Rüşdcülere Cevap; Aristoteles’in mirasını dogmatik yorumlardan arındıran, unutulmuş hakikatleri gün yüzüne çıkaran ve felsefe tarihinde aklın inançla verdiği o büyük varoluş mücadelesinin zamansız anıtıdır.