Cumhuriyet'i Fotoğraflamak

Fotoğraf, icadıyla birlikte, Osmanlı İmparatorluğu topraklarında da hem sarayda hem toplumda büyük merak uyandırdı. Fotoğrafa duyulan ilgi, kurulan yeni rejimle birlikte erken Cumhuriyet’te de hız kesmeden devam etti. Üstelik fotoğraf, kadraja dahil edilenlerle ve dışarıda bırakılanlarla farklı boyutlar kazanıp, ülkenin yeni belleğinin inşasında en önemsenen ideolojik aygıtlardan biri haline geldi.

“Cumhuriyet kendini nasıl görünür kıldı?” sorusunun peşine düşen İsmet Meltem Çetinkök Afşar, Cumhuriyet’i Fotoğraflamak’ta yeni bir devletin kuruluş sürecinde, Cumhuriyet ideallerinin ve anlatısının oluşturulmasında fotoğrafın üstlendiği rolü ele alıyor. Bunu yaparken fotoğrafın nasıl araçsallaştırıldığı konusuna geniş bir perspektiften bakarak bellek ve ideoloji kavramlarını kültür, sanat ve kitle iletişimiyle ilişkileri çerçevesinde değerlendiriyor.

Çetinkök Afşar, cumhuriyetin ilanıyla fotoğraf alanında yürütülen çalışmaların sadece yeni rejimin ve Atatürk imgesinin inşasına değil, fotoğraf sanatının gelişimine sağladığı katkıları etraflı biçimde yansıtıyor. Halkevleri, Halkodaları, Matbuat Umum Müdürlüğü gibi kurumlar aracılığıyla sağlık, eğitim, kültür, kadın ve gençlik politikaları; ekonomik ve sosyal yatırımlar; bayındırlık faaliyetleri gibi birçok alanda toplumu ikna etmek için fotoğraftan yararlanıldığını gösteriyor. Dönemin gazete, dergi, albüm, katalog ve broşürlerine değinmeyi de ihmal etmeyen kitap, fotoğrafın bir devlet ideolojisini nasıl cisimleştirdiğini ortaya koyuyor.
Cumhuriyet’i Fotoğraflamak, erken Cumhuriyet’in kendisini nasıl gördüğü kadar nasıl görünmek istediğini de sergileyen bir eser.