İyi Üzerine Bir İnceleme

Japonya’nın modern dünyayla yüzleştiği Meiji döneminde (19. yy sonları, 20. yy başları) kaleme alınan ve Kyoto Okulu’nun doğuşunu müjdeleyen İyi Üzerine Bir İnceleme, Doğu ile Batı düşüncesinin tarihteki en radikal karşılaşmalarından biridir. Nişida Kitaro; Platon’dan Kant’a, Hegel’den William James’e uzanan Batı felsefe geleneğinin kavramsal mirasını, Zen Budizminin sezgisel derinliğiyle harmanlayarak tamamen özgün bir sistem inşa eder.

Bu eseri geleneksel felsefi incelemelerden ayıran temel kırılma, modern düşüncenin kurucu unsuru olan "özne ve nesne" ikiliğine yönelttiği kökten eleştiridir. Kitaro’ya göre gerçeklik, düşünen bir "ben" ile dışarıda duran bir "dünya" olarak ikiye bölünmeden önce mevcuttur. Filozofun "saf deneyim" olarak adlandırdığı bu ilksel zemin; henüz algının tahrif edilmediği, düşüncenin araya girmediği, bilincin nesnesiyle tek bir ritimde birleştiği andır.

Kitaro, Batı’nın rasyonel ve analitik metafiziğine karşı, gerçekliğin ve ahlaki "iyi"nin kökenini dışsal yasalarda değil, bu saf deneyimin içinde, yani "mutlak hiçlik" alanında arar.

İyi Üzerine Bir İnceleme, felsefeyi sadece kavramsal bir uğraş olarak görmeyip onu yaşamın ve varlığın asıl zeminine ulaştırmayı hedefleyen bir metin. Yalnızca modern Japon düşüncesinin değil, küresel felsefe mirasının da en özgün düşünce eserlerinden biri.