Sürgün Sefir Sadullah Paşa

Tanzimat döneminin dürüst, dil bilen, ufku açık, Avrupa’yı yakından tanıyan, ilginç ve önemli aydın ve diplomatlarından biri olan Sadullah Paşa’nın intiharla sonlanan 53 yıllık hazin yaşam öyküsü…
      * Soyu, Hacı Bayram-ı Veli’nin ikinci halifesi olan Bünyamin Ayaşî’ye dayanan ailesi ve eğitim hayatı…
      * İlim ve marifet sahibi, edepli, zeki, ciddi, sessiz, entelektüel, saygıdeğer, vatansever, hukuk gözetir, akıcı ve veciz konuşur, mahzun, mütevazı, gururlu ve vizyon sahibi bir insan…
      * Tanzimat dönemi edebiyatının önde gelen yazarlarından biri olarak kabul edilmiş edebiyatçı, şair ve hattat…
      * Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilip yerine Sultan V. Murad’ın geçirilmesiyle başlayan mabeyn başkâtipliği göreviyle Sultan II. Abdülhamid’in radarına takılan bir bürokrat…
      * İhtilalde rol alan ekibi yavaş yavaş tasfiye etmeyi kafasına koyan II. Abdülhamid’in Berlin’e gönderdiği bir sürgün sefir...
      * Çok ısrar etmesine ve hatta yalvarmasına rağmen 13 yıl çocuklarından, eşinden, sevdiklerinden ve vatanından ayrı olarak geçirilen uzun ve zorlu yıllar…
      * Bu ağır şartlar altında ve çoğu kere de kendi inisiyatifi dışında şekillenen ilginç olaylar ve yasak bir ilişkinin bütün sorumluluğunu üzerine alarak son verilen bir yaşam…
      * Arkada kalan akıbeti kendisine benzeyen bir oğul, “mecnune” bir kız ve Sadullah Paşa’nın kendisine pek yakıştığını söylediği ve her gün giyinerek yalının bahçesinde eşinin dönmesini beklediği için adı “pembeli kadın”a çıkan bir eş…
      * Yeni ortaya çıkan belgelerle Sadullah Paşa yalısının adım adım onarım hikâyesi...
      * Paşanın bütün bu zorlu süreçlerde yaşadığı duygusal ve psikolojik gel-gitler...
Ali Akyıldız’ın 14 yıl sonra yeniden ele alıp genişlettiği ve yeni bulgu ve verilerle zenginleştirdiği bu eser, önemli bir Tanzimat aydınının hayatına ışık tutarak yakın tarihimizle ilgili büyük bir boşluğu dolduruyor.